G H | Av. Eren Efe Gökalp

Karşı Vekâlet Ücretinin Avukata Ait Olması Anayasa’ya Aykırı Değildir

Anayasa Mahkemesi, karşı vekâlet ücretinin avukata ait olmasını Anayasa’ya uygun buldu. AYM 2017/154 E., 2019/18 K. sayılı kararının incelemesi.

Diğer10.04.2019

Karşı Vekâlet Ücretinin Avukata Ait Olması Anayasa’ya Aykırı Değildir

Mahkeme: Anayasa Mahkemesi
Esas No: 2017/154
Karar No: 2019/18
Karar Tarihi: 10.04.2019
Resmî Gazete: 16.05.2019 – 30776
Başvuran Mahkeme: Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
İlgili Mevzuat: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 164/5, 6100 sayılı HMK m. 330
Karar Sonucu: İtirazın oyçokluğuyla reddi

1. Uyuşmazlığın Konusu

Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen, vekâlet ücreti alacağına ilişkin icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

İtiraz konusu düzenleme şöyledir:

“Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti, avukata aittir.”

Başvuran mahkeme, söz konusu hükmün Anayasa’nın eşitlik ilkesi, hak arama özgürlüğü ve sözleşme özgürlüğüne ilişkin hükümleri bakımından incelenmesini talep etmiştir.

Uyuşmazlığın temelinde, yargılama sonucunda karşı tarafa yükletilen vekâlet ücretinin doğrudan avukata ait olmasının hukuki niteliği bulunmaktadır.

2. Anayasa Mahkemesinin Avukatlık Ücretine İlişkin Değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi, öncelikle avukatlık ücretinin hukuki niteliğini incelemiş ve avukatın hukuki yardım karşılığında elde ettiği ücretlerin iki ayrı kategoride değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bunlardan ilki, avukat ile müvekkili arasındaki sözleşmeye dayanan akdi vekâlet ücretidir.

İkincisi ise mahkeme tarafından Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak hükmedilen ve yargılama gideri niteliği taşıyan kanuni vekâlet ücretidir.

Mahkeme, sözleşmeye dayalı avukatlık ücretinin avukat ile müvekkili arasındaki özel hukuk ilişkisi kapsamında belirlendiğini; mahkemece hükmedilen vekâlet ücretinin ise farklı bir hukuki temele dayandığını ifade etmiştir.

Bu ayrım, avukatın ücret hakkının kapsamının belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

3. HMK’nın 330. Maddesi ile Avukatlık Kanunu’nun 164. Maddesi Arasındaki İlişki

Anayasa Mahkemesi kararında değerlendirilen önemli hususlardan biri de Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 330. maddesi ile Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi arasındaki ilişkidir.

HMK’nın 330. maddesi uyarınca vekille takip edilen davalarda mahkemece hükmedilen vekâlet ücreti taraf lehine belirlenmektedir.

Buna karşılık Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesinin beşinci fıkrası, karşı tarafa yükletilen vekâlet ücretinin avukata ait olduğunu düzenlemektedir.

Anayasa Mahkemesi, söz konusu hükümlerin birbirini ortadan kaldıran veya birbiriyle çelişen düzenlemeler olmadığını değerlendirmiştir.

Mahkemeye göre HMK’nın 330. maddesi, vekâlet ücretinin yargılama gideri olarak hangi taraf lehine hükmedileceğini düzenlemektedir.

Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi ise hükmedilen vekâlet ücretinin avukat ile müvekkili arasındaki hukuki ilişkide kime ait olacağını belirlemektedir.

Dolayısıyla mahkeme kararında vekâlet ücretinin taraf lehine hükmedilmesi, bu ücretin avukata ait olmasını engellememektedir.

4. Sözleşme Özgürlüğü ve Avukatın Ücret Hakkı

Anayasa Mahkemesi, avukat ile müvekkili arasındaki sözleşme özgürlüğünü de değerlendirmiştir.

Kararda, avukatlık ücretine ilişkin kanuni düzenlemelerin avukat ile müvekkil arasındaki hukuki ilişkiyi düzenleyen özel hükümler olduğu belirtilmiştir.

Mahkeme, karşı vekâlet ücretinin avukata ait olmasını öngören düzenlemenin sözleşme özgürlüğünü Anayasa’ya aykırı biçimde sınırlandırmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Avukatlık Kanunu’nda vekâlet ücretinin avukata ait olduğunun düzenlenmesi, avukatlık mesleğinin niteliği ve hukuki yardım karşılığında ücret elde edilmesi ilkesiyle birlikte değerlendirilmiştir.

Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun avukatlık ücretinin aidiyetine ilişkin özel bir düzenleme yapmasını Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

5. Eşitlik İlkesi ve Hak Arama Özgürlüğü Bakımından İnceleme

Başvuruda, karşı vekâlet ücretinin avukata ait olmasının Anayasa’nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi ve 36. maddesindeki hak arama özgürlüğü bakımından da sorun oluşturduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa Mahkemesi, avukatlık mesleğinin hukuki niteliğini, avukatın ücret hakkını ve dava sonunda hükmedilen vekâlet ücretinin yargılama gideri olma özelliğini birlikte değerlendirmiştir.

Mahkeme, karşı vekâlet ücretinin avukata ait olmasını öngören düzenlemenin Anayasa’ya aykırı bir sonuç doğurmadığı kanaatine ulaşmıştır.

Bu kapsamda, söz konusu düzenlemenin iptalini gerektiren anayasal bir aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.

6. Anayasa Mahkemesinin Kararı

Anayasa Mahkemesi, 10.04.2019 tarihli ve 2017/154 Esas, 2019/18 Karar sayılı kararıyla, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine oyçokluğuyla karar vermiştir.

Kararda, karşı vekâlet ücretinin avukata ait olmasına ilişkin kanuni düzenlemenin Anayasa’ya uygunluğu kabul edilmiştir.

Karara Mahkeme Başkanı Zühtü Arslan karşıoy yazmıştır. Karşıoy gerekçesinde, vekâlet ücretinin aidiyetine ilişkin düzenlemenin tarihsel gelişimi ve mülkiyet hakkı bakımından ortaya çıkardığı sorunlar üzerinde durulmuştur.

https://www.anayasa.gov.tr/media/5865/2017-154.pdf